یادگیری خلاق

یادگیری خلاق

 

يادگيري خلاق عبارت است از: توانايي يادگيري بيش‌ترين مطالب در كمترين زمان، به خاطرسپاري هميشگي و به خاطر‌آوري راحت و كامل مطالب همراه با خلاقيت.
براين اساس مي‌بايست سرعت مطالعه را در زمان كمتري مورد مطالعه قرارداد و همچنين از شرايط مطالعه و سيستم‌هاي مطالعه و نحوه سازمان‌دهي مطالب و ثبت آن در حافظه از طريق فعال كردن مغز و استفاده از شيوه‌هاي يادياري آگاه شد تا درك مطالب كامل و خلاقانه، به‌خاطرسپاري راحت، كامل و سريع صورت پذيرد.

گسترش روزافزون حجم اطلاعات و نثر انبوهي از كتب و منابع ديگر و همچنين دگرگوني در مناسبات و روابط توليدي و همچنين افزوني دانش و ايجاد شاخه‌هاي جديد در علوم مختلف و ارتباط آن با تكنولوژي از اموري هستند كه ضرورت بهره‌برداري از اطلاعات در زمينه‌هاي مختلف علمي را بيان مي‌كنند.

در زمنيه يادگيري به 3 اصل بايد توجه شود: اولين اصل يا مرحله اول، ديدن است. مطالعه بدون ديدن امكان‌پذير نيست، اما بايد به كلمات نگاه كنيم و آنها را بشناسيم تا اطلاعاتمان كامل شود. دومين مرحله، خواندن است. خواندني كه به صورت‌هاي مختلف ظاهر مي‌شود: كلمه خواني، عبارت‌خواني و انديشه خواني.

سومين و‌ آخرين مرحله در زمينه يادگيري مرحله درك است. خواندني كه همراه با درك و فهم كامل صورت گيرد، يعني به خاطر بسپاري و به يادآوري مطالب و تعميم آن و تحليل آن به خوبي صورت گرفته باشد.

نكاتي در رابطه با خواندن

در هنگام خواندن بايستي به نكته‌هاي زير توجه كرد:

1-  كتاب در فاصله حدود 30 سانتي‌متري قرار گيرد.

2- صاف نشستن هنگام مطالعه

3- زير عبارات مورد نظر خط ببريم (با دست زير كلمات اشاره كنيم و خط ببريم)

4- از راست به چپ در متون فارسي و از چپ به راست متون انگليسي

5- دست روي صفحه كتاب كشيده شود، نه در هوا و حالت يكنواخت باشد نه حالت ضربه‌اي

6- هنگام انتقال به صفحه بعد دست از روي صفحه بلند مي‌شود و در ابتداي خط بعدي قرار مي‌گيرد.

عوارض و آفت مطالعه

در زمينه يادگيري و مطالعه مشكلاتي وجود دارند كه به ذكر آنها مي‌پردازيم:

1- عدم توانايي در درك و به خاطر سپاري تمام مطالب 2 - فراموشي 3- عدم توانايي در به يادآوري راحت و سريع مطالب ذخيره شده در حافظه 4- عدم توانايي در پيوند مطالب با يكديگر 5- عدم توانايي در تحليل مطالب 6- عدم توانايي در ارائه مطالب تازه و كشف مفاهيم جديد 7 - بي‌علاقه بودن به مطالعه 8 - كسالت و خستگي 9 - حواس‌پرتي 10 - عدم توانايي در عبارت خواني يا انديشه خواني 11 - ناتواني در بازيابي مطالب و پايين بودن سرعت مطالعه و مهم‌ترين مورد شيوه نادرست مطالعه است.

پس بايد به اين نكته اشاره كنيم كه تا شيوه مطالعه خود را صحيح نكنيم مطالعه همراه با يادگيري و درك مطالب صورت نخواهد گرفت.با توجه به تحقيقاتي كه درباره روش‌هاي مخلتف مطالعه صورت گرفته است، همگي بر اين مسئله اتفاق نظر دارند كه بيشترين بازدهي در مطالعه، برمبناي يادداشت‌برداري به دست مي‌آيد.

اگر مطالعه همراه با يادداشت‌برداري باشد، ميزان بازدهي افزايش مي‌يابد. اگر به صورت خلاصه‌نويسي صورت بگيرد بازدهي آن به 40 درصد مي‌رسد. در صورتي كه اگر يادداشت‌برداري حاوي نكات مهم و كليدي باشد بازدهي آن به 50 درصد خواهد رسيد.

تنظيم نكات كليدي به 2 روش انجام مي‌گيرد: خطي و شبكه‌اي و تنظيم نكات. در روش يادداشت‌برداري به روش خطي حدود 60 درصد بازدهي را خواهيم داشت، در صورتي كه در يادداشت‌برداري به روش تنظيم نكات حدود 100 درصد بازدهي خواهيم داشت.

تنظيم نكات كليدي

نكات كليدي از يك يا چند كلمه تشكيل شده است كه مي‌تواند كلمات اصلي يا فرعي باشد و از چنان موقعيتي برخوردارند كه با ديدن آنها تمام مطالب به ذهن تداعي مي‌شود. فقط بايد نكاتي را يادداشت كرد كه وجود آنها ضروري باشند و از كلمات و جملات غيرضروري خودداري كرد و بايد تلاش كرد تا تعداد كلمات كليدي كمتر باشند اما حجم مطالب گسترده‌تر.

راهكارهاي يادگيري خلاق و به خاطر‌سپاري اطلاعات عبارت است از:طرح شبكه‌اي، طبقه‌بندي، داستان‌سرايي، تصاوير ذهني، گره مكاني، مشاهده ذهني، نمادها، كلمات مشابه و مأنوس، حرف اول، موسيقي و آهنگ، شعر و نظم، كاربرد.

تصاوير ذهني: بهره‌گيري از حروف، شعر و... در زمينه يادگيري مانند يادگيري فرمول‌ها

گره مكاني: استفاده از مكاني واقعي يا تخيلي براي يادگيري بهتر

مشاهده ذهني: استفاده از تجسم به منظور يادگيري

حرف اول: به طور مثال از پيوند حرف اول نام آثار گنجوي كلمه ملخها پديد مي‌آيد.

در زمينه طبقه‌بندي و داستان‌سرايي؛ موسيقي و آهنگ، شعر و نظم هم كه مشخص هستند. كه يادگيري با استفاده از هر يك از اين روش‌ها پايدار و با ثبات هستند.

بايد به نقطه‌اي برسيم كه با نكات كليدي اندك تمامي متن مورد نظر را مطالعه كنيم. پس از استخراج نكات كليدي به دو صورت نسبت به ثبت آن اقدام مي‌گردد: در نظام خطي، نكات كليدي در پي يكديگر به صورت افقي و عمودي ثبت مي‌شوند و بازيافت مطالب به اين شيوه صورت مي‌گيرد. در اين شيوه يادداشت‌برداري صورت مي‌گيرد اما هيچ تضميني بر جلوگيري از افتادگي بخش مستقلي از نكات كليدي را ندارد.

براي پرهيز از اين كار نياز به استفاده از نظام شبكه‌اي احساس مي‌شود. در نظام شبكه‌اي نكات كليدي برحسب موضوع در شاخه‌هاي اصلي و فرعي طبقه‌بندي و ثبت مي‌گردد.

در اين نظام، جايگاه هر نكته در ارتباط با ساير مفاهيم مشخص است. در هنگام بازيابي مطالب، با به خاطر آوردن عنوان مطلب و شكل طرح شبكه‌اي و جايگاه هر يك از شاخه‌هاي اصلي و ديگر نكات كليدي، ذهن با شروع حركت خود از عنوان مطلب و پايان حركت خود كه به آخرين نكته فرعي ختم مي‌شود مسير خود را طي مي‌كند و هيچ مطلبي از نظر دور نمي‌ماند و تمامي مطالب به يكديگر متصل هستند

مهندس داداشی  ۰۹۱۲۵۶۰۶۲۲۲

روش مطالعه

به نام حضرت دوست

قبل از انجام هر كاري بايد مراد و منظور آن كار را دانست. براي آشنايي با مطالعه نيز بايد بدانيم كه مطالعه به چه معناست.
تعريف مطالعه: مطالعه يك فرآيند شرطي و اكتسابي جهت افزايش معلومات است، حال به بررسي منظور اين تعريف مي پردازيم:
الف- فرآيند: فرآيند يعني مرحله به مرحله، روند، پروسه، يعني مطالعه بايد داراي بخشهاي مختلفي مثل گرم كردن، ايجاد آمادگي، پيش مطالعه و ... باشد.
ب- شرطي: شرطي يعني اينكه يك سري شرايطي دارد و از همه مهمتر يعني عادت كردن يعني بايد در طول سال تحصيلي به يك روش خاص عادت كرد.
ج- اكتسابي: اكتسابي يعني به دست آوردن پس بايد روش مطالعه را ياد گرفت. براي شرطي شدن نسبت به مطالعه بايد شرايط زير را لحاظ كرد:
الف: مكان مطالعه
ب: زمان مطالعه
ج: روش يا تكنيك مطالعه
و اما ويژگي‌هاي
مكان مطالعه
1- جاي ثابت: باشد ( اصطلاحاً Nichae باشد ) و اين جاي ثابت بايد حتماً پشت ميز باشد. مطالعه روي زمين، روي تخت و يا در حال راه رفتن به درد نمي خورد. حتي گذشتگان نيز روي زمين درس نمي‌خوانده اند و از ميزهاي كوچكي براي كارهاي نوشتني و خواندني خود استفاده مي كرده‌اند.
2- نور اتاق مطالعه: اگر از لامپ مهتابي استفاده مي شود زياد مناسب نيست و اگر از نور چراغ مطالعه به تنهايي استفاده مي شود باز هم مناسب نيست و بهتر است اين دو را تركيب كرد تا در موقع درس خواندن هم طيف زرد و هم طيف سفيد را داشته باشيم تا چشم ها خسته نشود. نكته ديگر در باب نور مطالعه اين است كه حتماً در موقع مطالعه پيرامونتان روشن باشد و فقط محلي كه درس مي خوانيد روشن نباشد.
3- دماي اتاق مطالعه: دماي اتاق بايد حدود C 25 باشد و براي اين منظور لازم نيست تا يك دما سنجش به اتاق وصل كنيد و اگر بالاتر از 25 درجه بود كولر را روشن و اگر زير 25 درجه بخاري را روشن كنيد، منظور اين است كه با لباس راحتي در اتاق خود راحت باشيد ولي اگر سرمايي هستيد بهتر است لباس مناسبتري بپوشيد و اتاق را زياد گرم نكنيد چرا كه يكي از عوامل حواس پرتي و ايجاد خواب آلودگي گرماي زياد اتاق مطالعه است.
4- دكور اتاق مطالعه: دكور اتاق هر چه ساده‌تر و ثابت تر باشد بهتر است يعني به عبارت بهتر مرتب دكور اتاق را تغيير ندهيد و سعي كنيد به يك وضعيت عادت كنيد و در ضمن چيزي كه تداعي كننده خاطره خاصي باشد در اتاقتان وجود نداشته باشد مثل عكس، پوستر و يا يك مجسمه كه يادآور خاطره يا مسئله خاصي باشد. رو به ديوار قرار بگيريد و درس بخوانيد چون هر چقدر فضاي ديدتان محدودتر باشد ميزان حواس پرتي اتان هم كمتر خواهد بود.
5- برتري خانه: بهترين جا براي درس خواندن منزل است ولي اگر نمي‌توانيد در خانه درس بخوانيد حالا به هر دليل، چه به دليل جمعيت زياد وسروصدا و يا سكوت بيش از حد، مي توانيد از كتابخانه‌ها و فرهنگسراها استفاده كنيد فقط توجه داشته باشيد كه برويد كتابخانه درس بخوانيد نه اينكه مركز مشاوره و راهنمايي باز كنيد! و به جاي خواندن درس وقتتان به امور ديگر صرف شود و به عبارت ديگر تلف شود.
6- نقش موسيقي: درباره موسيقي نتايج ضد و نقيض فراواني منتشر شده است كه خلاصه آن اين است كه درس خواندن با موسيقي گوش دادن جور در نمي آيد هر سخن جايي و هر نكته مكاني دارد. پس سعي كنيد اگر عادت داريد در موقع درس خواندن با ضبط درس بخوانيد حتماً اين عادت را كنار بگذاريد و سعي كنيد سرخود را شيره نماليد چون بعضي ها مي گويند براي عمومي حواسمان پرت مي شود ولي در موقع تست زدن و مطالعه دروس اختصاصي موسيقي مشكلي ايجاد نمي‌كند كه خودتان بهتر مي دانيد كه ايجاد مي‌كند! پس سعي كنيد صادقانه درس بخوانيد و با خود روراست باشيد تا موفق شويد.
و اما زمان مطالعه
خيالتان را راحت كنم، هيچ قانوني براي زمان مطالعه نداريم. هر وقت كه راحت بوديد همان موقع بهترين زمان براي درس خواندن است حال ممكن است اين زمان 3 صبح باشد يا 12 شب. مهم اين است كه شما در چه زماني راحت تر هستيد كه درس بخوانيد ولي 3 زمان در يادگيري خيلي مهم است كه بهتر است در اين زمانها درس بخوانيد:
1- اول صبح: به دليل اينكه تازه از خواب بيدار شده‌ايد و ذهنتان منع قبلي ندارد و مطالب را به راحتي در خود نگه مي دارد. پس در برنامه روزانه خود طوري عمل كنيد كه حتماً اول صبح‌ها نيم يا يك ساعت بتوانيد درس بخوانيد. فقط دقت داشته باشيد وقتي از خواب بيدار مي‌شويد در يادگيري اختلال صورت مي گيرد و حتماً يك يا چند حركت كششي انجام بدهيد. آب ميوه يا ميوه‌اي ميل كنيد تا اين اختلال بر طرف شود و بعد درس خواندن را شروع كنيد و بهتر است درسهاي سخت را اول صبح بخوانيد اين درس سخت مي تواند رياضي يا ادبيات باشد و اين بستگي به شما دارد.
2- آخر شب: به دليل اينكه بعد از درس مي خوابيد و منع بعدي نداريد. مطالب فرصت پيدا مي كنند تا از نيمكره راست كه جايگاه حافظه كوتاه مدت است وارد نيمكره چپ كه جايگاه حافظه بلند مدت است بشوند براي همين يادگيري افزايش پيدا مي كند و حيف است كه شبها جلوي تلويزيون بخوابيد. سعي كنيد روي دفتر و كتاب خوابتان ببرد و آخر شب درسهاي دوست داشتني را بخوانيد نه درسهاي كه حكم لالايي دارند و مي خوانيد و مي خوابيد.- دو ساعت قبل از غروب آفتاب: به دليل كاهش اشعه كيهاني و نوع رابطه خورشيد با زمين اختلال حواس كم مي شود. پس سعي كنيد اين زمان صرف امور پيش پا افتاده نشود مثلاً اگر مي خواهيد اتاقتان را مرتب كنيد به جاي قبل از غروب بعد از غروب اين كار را انجام دهيد.
نكته: يكبار كه اين مطلب را دريكي از مدارس تدريس مي كردم، بچه‌ها از روز بعد ساعت مطالعه خود را به 4 ساعت تقليل داده بودند و به مشاوران خود گفته بودند آقاي دكتر گفته است كه اگر در اين زمانها 1 ساعت اول صبح، 1 ساعت آخر شب، 2 ساعت قبل از غروب آفتاب درس بخوانيد كفايت مي كند ! ! ! كه اين امر كاملاً غلط است من گفته‌ام اين زمانها براي درس خواندن مناسب هستند و سعي كنيد اين زمانها را با انجام كارهاي ديگر از دست ندهيد و از نظر ساعت درس هر چقدر مي توانيد همان خوب است.
زمانهاي نامناسب مطالعه
1- با شكم پر درس خواندن مناسب نيست: حتماً بين وعده غذايي مثل نهار و شام و آغاز مطالعه حداقل نيم ساعت فاصله باشد.
2- با شكم خالي درس خواندن نيز مناسب نيست: اگر گرسنه‌تان است ولي قسمتي از درستان هم مانده است، اشكالي ندارد يك ميوه يا شيريني ميل بفرماييد و سپس برگرديد و درستان را بخوانيد
3- اعصاب خرد
اما روش مطالعه
مطالعه بايد بر اساس يكي از سيستم‌هاي مطالعاتي باشد تا راندمان لازم را داشته باشد در زير به يكي از كارآمدترين اين سيستمها مي پردازيم:
سيستم مطالعاتي PQ5R چيست؟
اين عبارت اول كلمات زير است كه در ادامه به شرح هر كدام مي‌پردازيم:

مراحل قبل از مطالعه

مراحل حين مطالعه

مراحل بعد از مطالعه

قبل از پرداختن به توضيح مراحل مطالعه لازم است نكات زير را براي ايجاد عادت جديد متذكر شوم. نكات مهم و كليدي كه مي توانند كمك كنند تا يك حالت خوب را به مدت طولاني حفظ كنيم و خود را با آن سازگار كنيم و مرتباً در تصميمات جديدي كه اتخاذ ميكنيم دچار مشكل نشويم.
نحوه ايجاد عادت جديد
1- سنگ بزرگ بر نداريد: براي گرفتن تصميم جديد نبايد تصميم بزرگي را در ابتدا اتخاذ كرد بلكه بايد از تصميم‌هاي كوچك كوچك شروع كرد. يعني دانش آموزاني كه عادت ندارد درس بخواند نبايد يك برنامه 10 ساعته اغاز كند بلكه بايد با يك برنامه 2 ساعته شروع كند براي اينكه بتواند اين روند را ادامه بدهد والا منحني اين تغييرات سينوسي خواهد شد و فرد يك هفته خوب است و يك هفته بد.
هركسي كو دور ماند از اصل خويش
باز جويد روزگار وصل خويش
2- در موقع ايجاد عادت جديد راندمان بين 21 تا 40 روز كاهش پيدا مي‌كند: يعني هر فردي كه مي خواهد رفتار جديدي را آغاز كند بايد بداند كه در وهله اول نه تنها اتفاق مثبت خاصي نمي افتد بلكه اتفاقات منفي نيز پيش مي آيد ( يعني راندمان كم مي شود) مثل اينكه فرد مريض مي شود و ... براي همين در فرهنگ شرقي عادت چله نشيني داريم يعني اگر فرد مي خواهد عادتي را در خود ايجاد كند حدود 40 روز بايد رياضت بكشد كه خوشبختانه از آنجا كه نام انسان از دو ريشه انس و نسيان گرفته شده است، سريع يك وضعيت را فراموش (نسيان) مي كند و به وضعيت جديد (انس) مي گيرد.
3- منتظر نقطه‌ي آغاز براي شروع تحول جديد نباشيد.
از شنبه، از اول ماه، از اول برج، بدترين روز‌هايي هستند كه مي شود براي آغاز يك حركت نو انتخاب كرد. واقعاً 3 شنبه و يا جمعه چه گناهي كرده‌اند كه هيچ وقت به عنوان مبداء تغيير و تحولات قرار نمي گيرد از همين روي مي گويند:
( صوفي ابن الوقت باشد اي رفيق
انيست فردا گفتن از شرط طريق )
پس هر وقت خواستيد تغييري در خود ايجاد كنيد مثل رژيم گرفتن.،نماز اول وقت خواندن، درس خواندن و هر حركت مثبت ديگري كه به ذهنتان خطور كرد كه از شنبه و يا از اول ماه اين كار را شروع كنيد بدانيد كه در آن كار موفق نخواهيد شد.
اما مراحل قبل از مطالعه
1- مرحله پيش مطالعه
پيش مطالعه خود به دو قسمت كلي و جزئي تقسيم مي شود:
الف) پيش مطالعه كلي:
در پيش مطالعه كلي كتاب را در دست مي گيريد و آن را به ترتيب فصول ورق مي زنيم، مقدمه كتاب و تيترهاي درشت و عناوين مهم را ميخوانيم و به طور خلاصه با سازمان كتاب آشنا مي شويم.
تذكر1: پيش مطالعه كلي براي هر كتاب و يا جزوه‌اي فقط يكبار آن هم در ابتداي سال انجام مي شود و كتابهاي سال قبل نيازي به پيش مطالعه كلي ندارد.
تذكر2: در موقع پيش مطالعه كلي فقط به مطالب و تيترها نگاه مي‌كنيد و لزومي ندارد به ريز مطالب دقيق شويد و كاملاً سرسري فقط مطالب را نگاه كنيد.
تذكر3: پيش مطالعه كلي در حكم ايجاد فايل جديد و يا قفسه بندي ذهنتان جهت ذخيره اطلاعات است . واين بديهي است كه اگر مي‌خواهيد از يك كمد به نحو احسن استفاده كرد اول بايد آن را قفسه‌بندي و طبقه بندي كرد و سپس اطلاعات را در آن ذخيره كرد و اگر اين كار را نكنيم به صورت درهم و برهم در مغز ذخيره مي شود و ميزان فراموشي زياد مي شود.
ب) پيش مطالعه جزئي:
يك سؤال: چگونه روزنامه مي خوانيد؟ از اول تا آخر روزنامه را مي‌خوانيد و حفظ مي كنيد و يا اينكه اول تيترها و شكلها را نگاه مي كنيد و سپس بر مي گرديد و جاهايي را كه علاقه مند هستيد مطالعه مي‌كنيد؟ در موقع مطالعه و درس خواندن نيز بايد به همين صورت عمل كنيد يعني قبل از آغاز مطالعه هر فصل از كتاب يا هر بخشي از جزوه ابتدا آن چند صفحه را به مدت 2 الي 5 دقيقه نگاه كنيد، با مطلب آشنا شويد و سپس درس خواندن را شروع كنيد.

2- سؤال گذاري Questioning :
يك سؤال: اگر خلاصه اخبار را نگاه كرده باشيد و بدانيد چه خبر است و خبر مهمي از نظر شما نباشد، آيا مي نشينيد و اخبار را تا انتها دنبال مي‌كنيد. يا اينكه كانال تلويزيون را عوض مي كنيد و جايي را كه دوست داريد مي بينيد؟
اين دقيقاً اتفاقي است كه درموقع درس خواندن مي افتد. يعني چون نمي دانيد كه چه مي خواهيد بخوانيد مرتباً در موقع درس خواندن حواستان پرت مي شود. ولي اگر قبل از شروع مطالعه از تيترهاي درشت و عناوين سرفصل چند سؤال طرح كنيد

مثل
1-رابطه انسان شناسي با خداشناسي چيست؟
2-رابطه انسان شناسي با معاد از چند جهت مورد بررسي قرار مي‌گيرد؟
3- . . . . . . . . . . .
حالا كلاهتان را قاضي كنيد در موقع درس خواندن به دنبال پيدا كردن پاسخ اين سؤال ها هستيد يا به دنبال اينكه چرا فلان اتفاق افتاد و چرا اين چنين شد و آنچنان پس بيائيد با خودمان صادق باشيم مرحله سؤال گذراي مرحله سخت و وقت گيري است ولي به طور چشمگيري تمركز حواس را افزايش مي دهد.
تذكر1: از هر 3يا 4 صفحه اگر يك سؤال كلي طرح كنيد كافي است و نيازي نيست سؤالات زيادي را استخراج كنيد.
تذكر2: براي اينكه در اين مرحله شرطي بشويد، بر روي ميز كتابخانه خود روي كاغذ بنويسيد Q كه هر وقت اين علامت را مي بينيد يادتان بيافتد كه بايد سؤال گذاري كنيد. قبل از آغاز مراحل حين مطالعه، مطالعه را از جنبه ديگري نيز مورد بررسي و ملاحظه قرار دهيم. مطالعه شامل سه بخش است:
الف-‌ يادگيري
ب- به خاطر سپاري
ج- يادآوري
از سيستم ها و روشهاي مطالعاتي آنها موفق هستند كه برروي بخاطر سپاري و يادآوري كار بيشتري كرده‌اند و به واسطه آن، سيستمهاي موفقي هستند و اين درست همان قسمتي است كه از نظر ما دور مانده است يعني تمام هم و غم سيستم آموزش ما برروي يادگيري است و كاري و تلاشي براي مراحل بخاطر سپاري و يادآوري انجام نمي‌دهيم كه شايد تا حدود 70% اهميت بيشتري نسبت به يادگيري داشته باشد.
از اينرو آنچه در سيستم PQ5R گفته مي شود شايد در وهله اول كمك چنداني به افزايش يادگيري نكند ( كه البته اين چنين نيست ) ولي اثر چشم گيري در بخاطر سپاري و يادآوري مطالب دارد و سبب افزايش اعتماد به نفس فرد و يادگيري مي‌شود.

 

مراحل حين مطالعه
3-مرحله خواندن Reading :
همه‌ي ما وقتي درس مي خوانيم منظورمان اين است كه درس را ياد بگيريم، حفظ كنيم و به خاطر بسپاريم براي همين سعي مي كنيم، خط به خط كتاب و جزوه را بخوانيم و حفظ كنيم و در ذهن خود تكرار كنيم در صورتي كه به گفته توني بوزان از محققين بنام روشهاي مطالعاتي: هدف از مرحله خواندن، يادگيري و به خاطر سپردن مطالب نيست، هدف از مرحله خواندن فقط فهميدن و انتقال اطلاعات از كتاب به يادداشتهاست يعني خلاصه نويسي و يادگيري و به خاطر سپردن مطالب بايد از روي خلاصه نويسي ها و درزمان هاي مرور صورت گيرد.
تذكر1: تنها عضوي كه درموقع درس خواندن مي تواند حركت كند چشمها هستند و نهايتاً انگشتان دست به عنوان راهنمايي براي چشم پس سعي كنيد موقع درس خواندن با صداي بلند درس نخوانيد، صندلي را تكان ندهيد، با موهاي خود بازي نكنيد و . . .
تذكر2: در موقع درس خواندن فقط سعي كنيد مطالب را بفهميد و رابطه آنها را درك كنيد و در مرحله بعد يعني خلاصه نويسي كردن مطالب را حفظ كنيد.
مرحله4- مرحله خلاصه نويسي Record :
قبل از آموزش خلاصه نويسي لازم است موارد زير را يادآوري كنيم:
1- خلاصه نويسي كار بسيار وقت گير و عذاب آوري است ولي فقط يك خاصيت دارد و آن هم اين است كه يادگيري را افزايش و فراموشي را كاهش مي دهد.
2- هر دانش آموز براي هر درس خودش 5 منبع مطالعاتي دارد كه عبارتند از :
الف- كتاب درسي
ب- جزوه معلم سركلاس
ج- جزوه معلم كلاس كنكور يا تقويتي يا معلم خصوصي
د- كتاب كمك آموزشي

ه- مجموعه هاي تستي موجود در بازار
كه حدود 70% مطالب اين منابع با يكديگر مشترك هستند ولي هر دانش آموزي براي دوره كردن مطالب نياز دراد كه هر منبع را مطالعه كند ولي اگر به كمك خلاصه نويسي اين 5 منبع را به يك جزوه تبديل كند مي تواند چندين بار آن را دوره كرده و به طور چشم گيري در وقت صرفه جوئي كند.
3- خلاصه نويسي در دو زمان صورت مي گيرد.
الف: حين مطالعه: يعني همان موقع كه درس مي خوانيد، پاراگراف به پارگراف كتاب را خلاصه مي كنيد و يادداشت
ب: بعد از مرور سوم، همان مرحله Refreshness است.
4-خلاصه نويسي بهتر است در كاغذ كلاسور انجام شود كه در صورت ايجاد تغييرات بتوانيد به راحتي اين كار را انجام دهيد و در ضمن نسبت به دفتر فضاي بيشتري براي رسم درخت حافظه و طرح هاي خلاصه‌نويسي دارد.
اما ويژگيهاي خلاصه نويسي:
1- فعل
2- تا متن اصلي
3- جامع و مانع
4- رنگي
5- با استفاده از علامت‌ةاي اختصاري
6- براساس نمودار شعاعي
درخت حافظه
طرح شبكه‌اي مغز
1- در خلاصه نويسي بايد سعي كنيد فعلها را خذف كنيد. چون يكي از عوامل حواس پرتي در حين مطالعه وجود فعل وكامل بودن متني است كه مي خوانيم پس سعي كنيد در موقع خلاصه نويسي تا جايي كه مي‌توانيد فعلها را حذف كنيد.
2- تا متن اصلي باشد يعني 40 صفحه را تبديل به 10 صفحه كنيد.
3- جامع و مانع باشد. يعني تمام نكات مهم را در بربگيرد و نكات زايد را هم نداشته باشد.
4- رنگي باشد و بهتر است كه لايه‌هاي اول با رنگهاي گرم (قرمز و سبز) باشد و توضيحات آن، با رنگهاي سرد (مشكي و آبي) باشد ولي اگر چشمهايتان به رنگ قرمز حساسيت دارد مي تواند از رنگ ديگري استفاده كنيد.
5- با استفاده از علامتهاي اختصاري باشد مثل (به جاي پروتئين) a .a (به جاي اسيد آمينه ) و . . .
6- براساس نمودار شعاعي، درخت حافظه و طرح شبكه‌اي مغز باشد.
مثلاً همين متن ويژگيهاي خلاصه نويسي را مي شود به صورت زير خلاصه نويسي كرد.
ويژگيهاي خلاصه نويسي
وقتي خلاصه نويسي درس تمام شد، مطالب خلاصه شده را يك بار دوره كرده و در ذهن خود مرور كنيد و سپس اصل بعدي مطالعه را بايد انجام دهيد.
مرحله 5- مرور Review :
مهمترين قسمت مطالعه كه سبب ثبت اطلاعات در لايه هاي زيرين ذهن مي شود و جلوي فراموشي رامي گيرد مرور كردن است به طوري كه پيشينيان معتقد بودند. (الدرس حرف والتكرار الف) يعني درس يكبار و تكرار هزار بار كه خوشبختانه مطالعات دانشمندان علوم روانشناسي و يادگيري از جمله مطالعات آقاي لايتنر اين هزار بار را به تقليل داده است.
زمانهاي مرور
1- يك روز بعد: كه فراموشي را تا يك هفته به تأخير مي اندازد.
2-يك هفته بعد: كه فراموشي را تا يك ماه به تأخير مي اندازد.
3-يك ماه بعد: كه فراموشي را تا چهار ماه به تأخير مي اندازد.
4-چهارماه بعد: كه فراموشي را تا يك سال به تأخير مي اندازد.
مرحله 6 - تفكر Recite :
در موقع مرور درباره خلاصه نويسي ها تفكر كرده، آنها را از بر مي‌كنيم ، و سازمان آن را بخاطر مي سپاريم.
مرحله 7- تازه كردن Refreshness :
بعد از مرور سوم يعني زماني كه تقريباً درس را كامل يادگرفته و متوجه مفاهيم اصلي و نكات مهم آن شديد خلاصه نويسي هاي خود را با كتاب و جزوه مطابقت مي دهيد اگر نكته‌اي را كم نوشته‌ايد اضافه مي كنيد، اگر مطلبي زائد است حذف مي كنيد و خلاصه هاي خود را كامل مي كنيم.
ه- مجموعه هاي تستي موجود در بازار
كه حدود 70% مطالب اين منابع با يكديگر مشترك هستند ولي هر دانش آموزي براي دوره كردن مطالب نياز دراد كه هر منبع را مطالعه كند ولي اگر به كمك خلاصه نويسي اين 5 منبع را به يك جزوه تبديل كند مي تواند چندين بار آن را دوره كرده و به طور چشم گيري در وقت صرفه جوئي كند.
3- خلاصه نويسي در دو زمان صورت مي گيرد.
الف: حين مطالعه: يعني همان موقع كه درس مي خوانيد، پاراگراف به پارگراف كتاب را خلاصه مي كنيد و يادداشت
ب: بعد از مرور سوم، همان مرحله Refreshness است.
4-خلاصه نويسي بهتر است در كاغذ كلاسور انجام شود كه در صورت ايجاد تغييرات بتوانيد به راحتي اين كار را انجام دهيد و در ضمن نسبت به دفتر فضاي بيشتري براي رسم درخت حافظه و طرح هاي خلاصه‌نويسي دارد.
اما ويژگيهاي خلاصه نويسي:
1- فعل
2- تا متن اصلي
3- جامع و مانع
4- رنگي
5- با استفاده از علامت‌ةاي اختصاري
6- براساس نمودار شعاعي
درخت حافظه
طرح شبكه‌اي مغز
1- در خلاصه نويسي بايد سعي كنيد فعلها را خذف كنيد. چون يكي از عوامل حواس پرتي در حين مطالعه وجود فعل وكامل بودن متني است كه مي خوانيم پس سعي كنيد در موقع خلاصه نويسي تا جايي كه مي‌توانيد فعلها را حذف كنيد.
2- تا متن اصلي باشد يعني 40 صفحه را تبديل به 10 صفحه كنيد.
3- جامع و مانع باشد. يعني تمام نكات مهم را در بربگيرد و نكات زايد را هم نداشته باشد.
4- رنگي باشد و بهتر است كه لايه‌هاي اول با رنگهاي گرم (قرمز و سبز) باشد و توضيحات آن، با رنگهاي سرد (مشكي و آبي) باشد ولي اگر چشمهايتان به رنگ قرمز حساسيت دارد مي تواند از رنگ ديگري استفاده كنيد.
5- با استفاده از علامتهاي اختصاري باشد مثل (به جاي پروتئين) a .a (به جاي اسيد آمينه ) و . . .
6- براساس نمودار شعاعي، درخت حافظه و طرح شبكه‌اي مغز باشد.
مثلاً همين متن ويژگيهاي خلاصه نويسي را مي شود به صورت زير خلاصه نويسي كرد.
ويژگيهاي خلاصه نويسي
وقتي خلاصه نويسي درس تمام شد، مطالب خلاصه شده را يك بار دوره كرده و در ذهن خود مرور كنيد و سپس اصل بعدي مطالعه را بايد انجام دهيد.
مرحله 5- مرور Review :
مهمترين قسمت مطالعه كه سبب ثبت اطلاعات در لايه هاي زيرين ذهن مي شود و جلوي فراموشي رامي گيرد مرور كردن است به طوري كه پيشينيان معتقد بودند. (الدرس حرف والتكرار الف) يعني درس يكبار و تكرار هزار بار كه خوشبختانه مطالعات دانشمندان علوم روانشناسي و يادگيري از جمله مطالعات آقاي لايتنر اين هزار بار را به تقليل داده است.
زمانهاي مرور
1- يك روز بعد: كه فراموشي را تا يك هفته به تأخير مي اندازد.
2-يك هفته بعد: كه فراموشي را تا يك ماه به تأخير مي اندازد.
3-يك ماه بعد: كه فراموشي را تا چهار ماه به تأخير مي اندازد.
4-چهارماه بعد: كه فراموشي را تا يك سال به تأخير مي اندازد.
مرحله 6 - تفكر Recite :
در موقع مرور درباره خلاصه نويسي ها تفكر كرده، آنها را از بر مي‌كنيم ، و سازمان آن را بخاطر مي سپاريم.
مرحله 7- تازه كردن Refreshness :
بعد از مرور سوم يعني زماني كه تقريباً درس را كامل يادگرفته و متوجه مفاهيم اصلي و نكات مهم آن شديد خلاصه نويسي هاي خود را با كتاب و جزوه مطابقت مي دهيد اگر نكته‌اي را كم نوشته‌ايد اضافه مي كنيد، اگر مطلبي زائد است حذف مي كنيد و خلاصه هاي خود را كامل مي كنيم.